• |
ide | kryesore

Investigimi / Milonat që qeveria po bën tym duke i hedhur tek inceneratorët

Kryesore, Lajme
Klodian



Nga Aleksanda Bogdani, BIRN / Një rrjet kompanish të vogla në ortakëri me njëra-tjetrën dhe kompani me pronarë të panjohur në parajsa fiskale janë fitues të tre koncesioneve të inceneratorëve në Shqipëri-projekte që pritet të shumëfishojnë kostot e trajtimit të mbetjeve në kurriz të taksapaguesve shqiptarë.

I kthyer nga emigracioni disa vite më parë, Leonard Janji nga fshati Verri i Fierit ka zgjeruar fermën e tij dhe prodhon sot mbi 100 ton domate dhe pjepër për tregun e brendshëm. Por 38 vjeçari thotë se investimi i tij në bujqësi po vihet në rrezik nga projekti i inceneratorit të Fierit, i cili po ndërtohet thuajse një kilometër larg tokës së sapombjellë.

Prej një viti e gjysmë, Janji dhe bashkëfshatarët e tij kanë organizuar disa protesta kundër ndërtimit të inceneratorit në fshatin e tyre, por shqetësimet kanë rënë në vesh të shurdhër. Fermeri ka frikë se ky projekt do ta nxjerrë prodhimin e tij jashtë tregut dhe do ta detyrojë atë të ikë sërish në emigracion.

“Unë nuk dua të iki, por jam i detyruar nga këto rrethana, nga mosinformimi im dhe mbajtja në terr për çfarë po ndodh këtu. Nga dhuna e përdorur dhe mosgjetja e drejtësisë në këtë vend,” u ankua Janji.

Koncesioni i Fierit me vlerë investimi 28 milionë euro dhe me kapacitet përpunimi deri në 200 ton mbetje në ditë u shpall në shtator 2016 nga Ministria e Mjedisit. Por banorët e fshatit Verri u informuan disa muaj më pas, vetëm pasi kamionët e tonazhit të rëndë u shfaqën pranë shtëpive të tyre.

Kleanthi Ngolemi, banor i fshatit Verri tha se konsultimi publik me komunitetin ishte një farsë dhe kërkoi sqarim nga autoritetet mbi ndotjen që u rrezikohet banorëve. Pas dhjetra peticionesh dhe protestash pa përgjigje, ai kërkon ende që qeveria t’i sqarojë për ndikimin që ky projekt do të ketë në jetën e tyre.

“Ne protestojmë që të vijë dikush këtu dhe të na thotë se në këtë tokë ngjitur, ku ne prodhojmë për tërë Shqipërinë nuk ka ndikim. S’vjen dikush të na thotë, të na e shpjegojë,” tha ai.

Historia e djegies së mbetjeve me qëllim prodhimin e energjisë nisi në dhjetor të vitit 2014, kur qeveria shqiptare shënoi një kthesë 180 gradëshe nga strategjia kombëtare e miratuar në përputhje me direktivën e Komisionit Europian. Strategjia në fuqi i jep përparësi parandalimit dhe riciklimit të mbetjeve, ndërkohë që e konsideron asgjësimin si opsion të fundit.

Prej asaj kohe, qeveria ka firmosur tre kontrata koncesionare për ndërtim inceneratorësh në Elbasan, Fier dhe në Tiranë me një vlerë investimi prej 178 milionë eurosh në total. Por politika e re e menaxhimit të mbetjeve është kritikuar në progres-raportin e fundit të Bashkimit Europian.

“Ndërtimi i një incerneratori në Elbasan, i cili filloi të operojë vitin e kaluar dhe planet për investime të mëtejshme në incerneratorë përbëjnë një shqetësim në termat e respektimit të parimeve të BE-së,” shkruhet në progres-raportin e fundit të BE-së.

“Groposja dhe incernerimi janë opsionet më pak të pëlqyera të menaxhimit të mbetjeve,” shtohet aty.

Fituesit e koncesioneve

Dokumentet e siguruara tregojnë se fituesit pa garë të këtyre koncesioneve janë një rrjet kompanish të vogla në ortakëri me njëra-tjetrën si dhe kompani të regjistruara në parajsa fiskale me pronarë të panjohur.

Inceneratori i Elbasanit dhe ai i Fierit zotërohen respektivisht nga kompanitë Albtek Energy me pronare Stela Gugallja dhe Integrated Technology Waste Treatment Fier, ku 70 % e aksioneve zotërohen nga Klodian Zoto. Ndërkohë, 30 për qind e aksioneve të koncesionit me vlerë rreth 28 milionë euro iu shitën një kompanie lokale për 30 mijë lekë, vetëm një muaj pas themelimit të kompanisë koncesionare.

Inceneratori i Tiranës, më i madhi dhe i kushtueshmi ndër të tre u fitua nga kompania Integrated Energy B.V me seli në Amsterdam të Holandës. Ndonëse në Tiranë u ekspozuan si përfaqësues sërish Klodian Zoto, biznesmeni italian Ernesto Granelli si dhe kompania e njohur në prodhimin e impianteve, Paul Wurth, është e paqartë se kush e zotëron aktualisht kompaninë koncesionare.

Të dhënat e siguruara nga databaza e kompanive në Holandë tregojnë se Klodian Zoto ka dhënë dorëheqjen nga Integrated Energy në mars 2018. Më parë, ai është zëvendësuar nga një kompani guackë e quajtur Almares Management B.V me seli në Amsterdam, me drejtorë të emëruar dhe pronësi të panjohur.

Zëri i Amerikës nuk mundi të kontaktonte me Klodian Zoton. Ndërsa Kompania koncesionare “Integrated Energy”, e cila pranoi të përgjigjej vetëm përmes postës elektronike tha se Zoto nuk ishte i përfshirë në projektin e Zonës së Trajtimit të Mbetjeve në Tiranë.

Kompania i devijoi pyetjes së kush ishin aksionerët e saj apo të kompanisë “Almares Management B.V”, duke sugjeruar që t’u drejtoheshim autoriteteve në Shqipëri dhe në Holandë.

Opozita e akuzon qeverinë se ia ka dhënë klientëve të saj kontratat koncesionare. Një interpelancë e zhvilluar në shkurt mes deputetes demokrate Jorida Tabaku dhe ministrave Damian Gjiknuri dhe Arben Ahmetaj ofroi megjithatë pak përgjigje për akuzat.

Pyetjes së pse qeveria kishte dhënë një kontratë me negocim të drejtpërdrejtë në Elbasan, ministri i Infrastrukturës dhe Energjisë, Damian Gjiknuri u përgjigj se “bashkia e Elbasanit kishte shpallur gjendjen e emergjencës për situatën e mbetjeve”.

Ndërkohë, ministri Ahmetaj-i akuzuar edhe më parë nga PD për lidhje me Klodian Zoton mohoi të kishte shoqëri me të.

Kosto të shumëfishta

Përveç pikëpyetjeve mbi pronësinë, projektet e inceneratorëve kanë ngritur shqetësime për shumëfishim të kostove për trajtimin e mbetjeve në Shqipëri si dhe impaktin e tyre mbi mjedisin. Të dhënat e siguruara nga Thesari i Shtetit tregojnë se Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë si dhe ajo e Mjedisit kanë paguar së bashku deri më tani 13.4 milionë euro në llogaritë e koncesionarit të Elbasanit dhe rreth 8.4 milionë euro për inceneratorin e saponisur të Fierit.

Ndërkohë, kostot për inceneratorin e Tiranës pritet të jetë shumëfish më të larta.

I projektuar për të pasur një kapacitet përpunues rreth 900 ton mbetje në ditë, kompania Integrated Energy ka marrë përsipër të investojë më shumë se 128 milionë euro për ndërtimin dhe operimin e tij.

Fatura do të shlyhet për 30 vitet e ardhshme nga Bashkia e Tiranës, e cila detyrohet në kontratë që ta paguajë koncesionarin për një sasi mbetjesh të garantuara prej 550 tonësh në ditë, pavarësisht sasisë së mbetjeve që ajo do të mbledhë në kryeqytet.

Garancia në kontratë i çon kostot minimale vjetore për taksapaguesit e kryeqytetit në 5.8 milionë euro dhe vlerën totale për 30 vitet e koncesionit në rreth 174 milionë euro.

E pyetur mbi barrën që tre projektet do të kenë mbi buxhetin e shtetit, Ministria e Infrastrukturës së Energjisë ia kaloi përgjegjësinë Ministrisë së Mjedisit si institucioni kontraktor. Ministria e Mjedisit dhe kreu i saj, Blendi Klosi refuzuan gjithashtu të komentonin.

Edhe Bashkia e Tiranës nuk iu përgjigj një kërkese për koment se sa do t’i kushtonte trajtimi i mbetjeve në inceneratorin e Sharrës.

Drejtori i Qendrës Shqiptare për Kërkime Ekonomike, Zef Preçi kritikoi vendimin e qeverisë për të ndryshuar strategjinë e trajtimit të mbetjeve dhe shtoi se kjo do t’i kushtonte shumëfish taksapaguesve shqiptarë.

“Vihet re që ka një largim nga metoda e ladfilleve dhe rritje të kostos 4 deri në 5 herë më të shtrenjtë të procesohen, të digjen. Ka një përzgjedhje të çuditshme përmes metodës së ofertës së pakërkuar, e cila në të vërtetë siguron fitime më të mëdha për kompanitë,” tha Preçi.

Teknologjia e përdorur dhe monitorimi i nivelit të ndotjes kanë shkaktuar gjithashtu debat mes ekspertëve të mjedisit në Shqipëri.

Kompania që do të operojë inceneratorin e Tiranës, “Integrated Energy” tha në përgjigjen me shkrim se “teknologjia do të jetë e avancuar, e praktikave më të mira europiane që e aplikojnë këtë industri”.

Por aktivisti mjedisor, Lavdosh Feruni thotë se incenerimi i mbetjeve shkakton ndotje të ajrit nga metalet e rënda dhe mbetjet e rrezikshme.

“Që të djegë inceneratori 30 vjet, 1 milion ton plehra në Shqipëri kjo do të ishte një ndotje shumë e madhe për këtë vend të vogël,” tha Feruni.

“Kemi të bëjmë me një përmbysje, që në rastin më të mirë është një naivitet vendimarrës dhe në rastin më të keq, një korrupsion masiv,” shtoi ai.

Ekspertët Preçi dhe Feruni kërkuan hetimin e këtyre kontratave koncesionare, pasi sipas tyre dyshohen për favorizime klienteliste në kurriz të taksapaguesve shqiptarë. Ata kërkuan gjithashtu që qeveria ta rikthejë vendin në shinat e strategjisë në fuqi për trajtimin e mbetjeve urbane.

*Artikulli i mësipërm u prodhua dhe u transmetua më parë nga Zëri i Amerikës.



12 Comments

  1. Dhe une per shume me pak se kaq leke, jam gati te mohoj nenen e babane. Jo me Beni qe e mohon dhe per 100 leke, klodianin

  2. Nuk po behen milionat tym. Milionat po behen ndere, qoke, pension, trashegimi, cash, per disa lojtare.
    Lojtaret nuk dihen. Dynjaja do paguaje. Leverdi per disa, dhe borxh per disa te tjere. Kur gjen shesh, ben pershesh.

  3. Qeveria Rama nuk ben tym asnje qindarke e jo me miliona. I hedh te inceneratoret? Jo fare, i hedh te ato qe jane pas inceneratoreve, njerezit e qeverise. Pra i hedh te vetvetja. Dhe kur Rama e qeveria e tij e 40 hajduteve hedhin nga vehtja, nuk i humb as qindarka.

    1. Nuk eshte fare e trishtueshme.. Eshte shume e thjeshte.. nga buxheti i shtetit ( taksat tona) do dali vetem rreth 60% e vleres reale te djegsve . Pjesa tjeter eshte para kanabisi qe do pastrohet. Gjithashtu PS siguron financimin e saj ( qe eshte nje% e vogel ne ato qe do paguajme ne si cmim per kete sherbim) per 30 vjetet e ardhshme.. ashtu sic beri PDja me rrugen e kombit dhe skanimin e mallrave etj etj .

      Keto jane metoda shume te njohura ne europe. Ne cdo shtet partite qe vijne dhe ikin ne pushtet krijojne ‘ lopet e tyre te qumshit’ qe ti mjelin per nje kohe te gjate.
      Kjo eshte semundje planetare… problemi eshte se keta foshnjaraket tane e bejne shume te trashe . Kuptohet qe ne fillim , qe nga zgjedhja e personit ‘ investitorit’ qe do merret me keto biznese se per cfare behet fjale.

      Nje % e vogel shkon ne xhepat e disa personave. % me e madhe shkon per partine.

      Pershembull LSIja e kishte rregull per cdo shushunje ( zyrtar qe e kishte futur ne pune) qe rripte bizneset qe 7% shkon per partine dhe vetem 2%-3% ndahej midis shushunjave.

      Per mua me e rendesishmja eshte qe keto investime te jene funksjonale , te pakten ta bejne pune per te cilat jane projektuar. Jo te nertohen dhe mbas 5-10 vitesh te thone ‘ teknologji e vjeter , duhet prishur’ ..

      1. Po po, shume funksionale do jene. Kur ke ide fantastiko-shkencore mbi partine e zemres, nuk arrin tw lexosh as shkrimin deri ne fund.

        “Kemi të bëjmë me një përmbysje, që në rastin më të mirë është një naivitet vendimarrës dhe në rastin më të keq, një korrupsion masiv”- thuhet ne artikull. Keto jane parate e fukarenjve. Kurse parate e hashishit dhe te partise nuk kane nevoje t’i shperndajne, se jane shperndar me kohe.

        Po ti mos e bej gabimin tu hedhesh uje syve dhe te zgjohesh per te pare realitetin. Eja te shofim endrra se bashku se keshtu behet ne cdo vend te Europes.

  4. Investigoni kontraten e fittest. A eshte e vertete qe kompania fituese ka blokuur 13 M euro 1 muaj pas fitimit te tendert??? Kjo ka edhe meseleja pse kompania Amerikane nga California nuk arriti te hyje ne tender. Pa llogaritur 10 pike dhurate nga KM per propozim te pakerkuar.

    NFRYSHIMI: Kompania Amerikane ofronte 19$ per ton dhe fituesi mori 29 E per ton.
    Kompania Amerikane ofronte teknologjine me te perparuar ( jo incinerator) dhe kompania Shqiptare teknologjine me te vjeter.
    Korrupsioni eshte fare I qarte.

  5. nuk ka lume e deti qe lane tradhetit e ps dhe krimet e saj.
    te gjitha tragjedit dhe bombardim drejtseie e kushtetute,kane origjinen nga ps.
    Ps kane qen kategorik kunder pavarsimit te kosoves,por ps kategorik per faljen e detite greqis.
    e vetmja ps qe kishte relacione me melloshevicin gjate embargos nga euro-usa serbis.
    kjo,kjo vetem 24h me ken ne qeveri,eshte me tragjike se epidemia e eboles.

    1. Heu be ? Sa bukur e ke komentu bre. Lum kosova qi tka .

      Uroj qi fmijt e tu mos jen kaq te trash sa ty se do mvij shum gjynah per ta.

      ti kenke shok me nji komentus legjendar opozitar me emrin ari.

Lini një Përgjigje

Adresa juaj email s’do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme janë shënuar me një *