• |
ide | kryesore

5 sfidat për shefin e ardhshëm të NATO-s, Mark Rutte

Arkiva, F1, Planet
Rutte


Kur Mark Rutte të zhvendoset në zyrën e tij në NATO, ai nuk është se do të ketë shumë një periudhë muaji mjalti.

Fushata e kryeministrit holandez në largim për të qenë Sekretar i Përgjithshëm i NATO-s përfundoi të enjten kur ai siguroi mbështetjen e të 32 aleatëve të NATO-s (me Rumaninë, e fundit që njoftoi mbështetjen e saj). Presidenti aktual, Jens Stoltenberg, do të largohet nga detyra më 1 tetor.

Rutte, i cili ka drejtuar ekonominë e pestë më të madhe të BE-së për 14 vjet, vlerësohet gjerësisht si një ndërtues efektiv i konsensusit, duke treguar gjithashtu vendosmëri në mbështetjen e Ukrainës, duke përfshirë përpjekjet e fundit holandeze në trajnimin e pilotëve ukrainas për të fluturuar me avionë luftarakë F-16.

Por edhe për një politikan me përvojë, kapitulli tjetër i karrierës politike të Rutte nuk do të jetë i lehtë. Këtu janë pesë temat kryesore të vështira me të cilat ai do të duhet të merret.

1. Rikthimi i mundshëm i Donald Trump

Katër javë pasi Rutte të ketë filluar punën e tij të re, amerikanët do të shkojnë në votime dhe mund të rizgjedhin Donald Trump, një lider skeptik ndaj NATO-s.

Në gjurmët e fushatës, Trump ka kërcënuar se do të ndërpresë ndihmën e SHBA-së për Ukrainën nëse ai kthehet në Shtëpinë e Bardhë. Nëse ai e bën këtë gjë, kjo mund t’i japë një goditje të rëndë kredibilitetit të aleatëve të NATO-s për të ndihmuar Ukrainën të mbrohet kundër Rusisë, duke pasur parasysh se SHBA-ja ka qenë deri tani donatori më i madh i ndihmave ushtarake për Kievin.

Rizgjedhja e Trump gjithashtu pothuajse me siguri do të prishë planin e NATO-s për të përgatitur Ukrainën për anëtarësimin e saj të ardhshëm, duke përfshirë përpjekjet për të përfunduar modernizimin perëndimor të ushtrisë së stilit sovjetik të Ukrainës.

Vendet e NATO-s vitin e kaluar premtuan se “do të jenë në gjendje t’i bëjnë një ftesë Ukrainës për t’u bashkuar me aleancën kur aleatët të bien dakord dhe të plotësohen kushtet”. 

Megjithatë, duke gjykuar nga mënyra si Trump e karakterizoi presidentin e Ukrainës, Volodymyr Zelenski, ky angazhim duket i lëkundshëm.

Zelenski “ndoshta agjenti shitës më i madh politikan që ka jetuar ndonjëherë”, tha Trump në fushatë javën e kaluar. “Ai sapo u largua katër ditë më parë me 60 miliardë dollarë [pas nënshkrimit të një marrëveshjeje sigurie 10-vjeçare me Presidentin Joe Biden] dhe ai kthehet në shtëpi dhe njofton se i duhen 60 miliardë dollarë të tjerë. Nuk mbaron kurrë.” 

2. Sulmi i dimrit i Putinit në Ukrainë

Sapo Rutte të hyjë në detyrë, Ukraina do ta thërrasë atë për ndihmë me afrimin e dimrit.

Gjatë muajve të fundit, Rusia ka shtuar sulmet kundër termocentraleve dhe digave të Ukrainës, infrastrukturë që kërkon muaj, në mos vite për t’u riparuar plotësisht.

Stili i lojës së Kremlinit nuk është i ri. Gjatë dimrit të parë të kësaj lufte, midis 2022 dhe 2023, rrjeti elektrik i Ukrainës u sulmua rëndë.

Çelësi, thotë shefi në largim i NATO-s, Stoltenberg, qëndron në më shumë sisteme të mbrojtjes ajrore që mund të mbrojnë furnizuesit e energjisë, si dhe stafin e mirëmbajtjes që punon për riparimin e objekteve të dëmtuara.

Vendet e NATO-s po luftojnë gjithashtu për të dërguar, ose në rastin e Holandës së Rutte, për të ndërtuar sisteme të mbrojtjes ajrore. (përktheu lapsi.al) Por Europa nuk ka aq shumë për të dërguar, përparimi në SHBA u vonua në Kongres dhe vendet afër Rusisë janë më pak se të gatshme të heqin dorë nga mburojat e tyre ajrore në këtë kohë të rrezikshme.

3. Të bëjë anëtarët e NATO-s që të paguajnë

NATO-ja këtë javë festoi një numër rekord të aleatëve që arritën objektivin prej 2 për qind të PBB-së për shpenzimet e mbrojtjes, 23. Në të vërtetë, Holanda sapo e kaloi atë prag këtë vit pas disa vitesh dështimi.

Por kjo do të thotë se një e treta e aleancës ende nuk po arrin objektivin, pavarësisht se e bëri atë premtim 10 vjet më parë.

Kombet e Evropës Jugore janë ndër treguesit më të këqij.

Në Itali, vlerësimet e vitit 2024 shohin një rënie të lehtë madje edhe nga 1.5% që ishte vitin e kaluar. Spanja do të shpenzojë vetëm 1.28% këtë vit. Fqinja e saj Portugalia angazhoi 1.55%.

“Rekordi i dobët nga miqtë tanë mesdhetarë është arma e përsosur për Trump,” tha një diplomat i lartë nga rajoni Baltik, të cilit iu dha anonimiteti për të folur lirshëm për gjendjen brenda NATO-s. Rajoni baltik ka qenë një avokat i fortë për një qasje më të ashpër ndaj Rusisë.

Megjithatë, më afër terrenit të Trump, gjërat janë po aq të këqija. Kanadaja, një anëtare e NATO-s që në fillim në vitin 1949, po angazhon vetëm 1.37% të PBB-së, duke regjistruar 0.1% rritje që nga fillimi i luftës së Rusisë kundër Ukrainës.

4. Ankesat e krahut lindor

Vendet në kufi me Rusinë nuk janë tifozët më të mëdhenj të Rutte.

Ata ishin të zemëruar për shpenzimet e ulëta të mbrojtjes holandeze dhe janë veçanërisht të mërzitur që roli kryesor në NATO i ka shkuar gjithmonë një europiani perëndimor ose verior, edhe pse vendet e krahut lindor kanë qenë në aleancë për një çerek shekulli.

Kryeministrja e Estonisë Kaja Kallas nuk hyri në garën për postin e lartë të NATO-s pasi iu tha se nuk do të merrte mbështetjen e vendeve të tilla si SHBA, Franca dhe Gjermania (ajo tani është kryesuesja për të qenë shefja e ardhshme e politikës së jashtme të BE-së). Ata kishin frikë se emërimi i saj do të shihej nga Moska si një përshkallëzim i armiqësive. Presidenti i Rumanisë Klaus Iohannis, i cili kandidoi për këtë detyrë, mori vetëm mbështetjen e Hungarisë. Edhe këtë, shkurtimisht dhe vetëm për arsye taktike.

Vendet e krahut lindor tani ka të ngjarë të kërkojnë përfaqësim më të mirë në nivelin dytësor të NATO-s: zëvendëssekretarin e përgjithshëm dhe postet e ndryshme të ndihmës sekretarit të përgjithshëm (ASG).

Shpërndarja e vendeve të punës ka qenë një pikë e dhimbshme për vendet lindore për disa kohë. Ndërsa zv.Sekretari i Përgjithshëm që po largohet është rumun, të shtatë Ndihmës Sekretarët e Përgjithshëm janë nga Perëndimi: dy nga SHBA, nga një nga Gjermania, Holanda, Britania, Italia dhe Franca. Një tjetër vend pune si Ndihmës Sekretarë i Përgjithshëm është vakant.

Në të vërtetë, një nga detyrat e para të Rutte si shef i NATO-s do të ishte të emëronte një zëvendës dhe do të ketë presion që ai të emërojë dikë nga një vend lindor.

5. Udhëheqësit Putin-dashës të Europës

Nuk është vetëm Trump që Rutte duhet të bindë për ta mbajtur NATO-n gjallë dhe mirë.

Në të gjithë Europën, partitë e së djathtës ekstreme skeptike ndaj NATO-s dhe Putin-dashëse po lulëzojnë.

Franca, për shembull, është në prag të një zgjedhjeje parlamentare që mund të shohë fitime të mëdha për Tubimin Kombëtar të ekstremit të djathtë, duke e detyruar Stoltenberg të bëjë një lutje të rrallë për Francën që “ta mbajë NATO-n të fortë” në një intervistë me POLITICO.

Rutte, natyrisht, e di shumë mirë këtë histori. Në një farë mënyre, ai filloi të konsideronte detyrën kryesore të NATO-s kur u bë e qartë se Partia e tij Popullore për Liri dhe Demokraci e qendrës së djathtë do të humbiste zgjedhjet holandeze ndaj Partisë së ekstremit të djathtë për Lirinë e Geert Wilders.

Wilders, i pyetur vitin e kaluar në lidhje me pikëpamjen e tij për liderin rus Vladimir Putin, i tha gazetës ruse të propagandës RT: “Unë e duartrokas atë ashtu siç duartrokas zotin Trump që janë udhëheqës, të cilët qëndrojnë atje në emër të popullit rus dhe amerikan.” 

Një gjë për të cilën Rutte nuk ka nevojë të shqetësohet: puna e tij e re nuk do të jetë e mërzitshme.

Politico, përshtati në shqip ©LAPSI.AL 


1 Comment

Lini një Përgjigje

Adresa juaj email s’do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme janë shënuar me një *